Belediye Başkanları İhaleleri Onaylama/İptal Yetkisini Nasıl Kullanmalıdır?
Karar İçeriği
Belediye Başkanlığı tarafından, ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ...e Caddesi, No:... adresinde bulunan lokanta, kafeterya ve çok amaçlı salon niteliğindeki taşınmazın 3 yıllığına kiraya verilmesine yönelik 15/02/2023 tarihinde gerçekleştirilen ihalede muhammen bedel 3.250,00-TL olarak belirlenmiş, ihaleye davacı ile birlikte toplam iki istekli katılmış, en yüksek teklif 15.000,00-TL olarak davacı tarafından verilmiş, ihale komisyonu olan Belediye Encümeni'nce ihalenin en yüksek teklifi veren davacının üzerinde bırakılması yönünde... tarih ve ... sayılı karar alınmış, bu karar ita amiri olan Belediye Başkan'nın onayına sunulmuş, ancak 2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi uyarınca söz konusu ihale ita amiri tarafından onaylanmayarak iptal edilmiştir. Bunun üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
Yapılan değerlendime sonucunda;
2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi ile, itâ âmirlerine 15 gün içinde ihaleyi onaylama ya da onaylamayarak iptal etme konusunda tanınan yetki, ihale işlemlerinin sadece mevzuata uygunluğunu denetlemeye yönelik olmayıp, aynı zamanda ihale konusu işin özelliklerini, benzer işlere ilişkin diğer ihalelerin sonuçlarını ve ihalede oluşan fiyatın piyasa şartlarına uygun olup olmadığını en iyi bilebilecek durumda bulunması nedeniyle itâ âmirinin yerindelik denetimi yaparak Hazine menfaatini koruması amacıyla düzenlenmiştir. Nitekim, ihaleye katılanlar arasında yapılan anlaşmalar veya bazı katılımcıların ihaleden çekilmeye zorlanmaları veya belli paylar karşılığında piyasa şartlarına uygun olmayan teklifler vermeye ikna edilmeleri yoluyla kamu kaynaklarının haksız biçimde özel kişi veya kuruluşlara aktarılması şeklinde gelişen olaylara ülkemizde rastlandığı bilinen bir husustur. Bütün bu gerçekleri göz önünde tutan kanun koyucu, son kez genel bir değerlendirme yaparak idare menfaatini kollamak üzere itâ âmirine sözü edilen yetkiyi tanımıştır.
Bu itibarla, hem hukuka uygunluk hem de yerindelik denetimi yapan itâ âmiri tarafından bu konuda alınan idari kararın yargısal denetiminin de özellik arz edeceği açıktır. Başka bir anlatımla, 2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi ile itâ âmirine ihale komisyonu kararlarını onaylama zorunluluğu getirilmemesi nedeniyle, anılan madde ile itâ âmirine tanınan yetkinin ihaleyi onaylamama yönünde kullanılması hâlinde, bu yetkinin kamu yararına kullanıldığının ispatı bakımından, itâ âmirince hukuken kesin delil niteliği taşıyan belgelere dayanılması gibi bir zorunluluk bulunmamaktadır. Bu nedenle, ihaleyi onaylamama işleminin idari davaya konu edilmesi hâlinde gerek davalı idarenin mahkemeye yapacağı açıklamalar ve sunduğu belgeler ve gerekse mahkemece re'sen yapılacak araştırma sonucunda elde edilen bulgular, işlemde kamu yararına aykırılık bulunmadığını ortaya koyar nitelikte ise, ihaleyi onaylamama işleminin hukuka aykırılığından bahsedilemeyecektir.
Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından ihale için gerekli şartlar sağlanarak ihaleye katılım sağlandığı ve idarece öngörülen muhammen bedelin (3.250,00-TL) çok üzerinde gerçekleşen bir fiyat teklifiyle (15.000,00-TL) ihalenin geçici onayı yapılarak davacı üzerinde bırakıldığı, ancak ihale işleminin ita amirince uygun görülmeyerek iptal edildiği görülmekle birlikte, davalı idare tarafından, ihalenin iptaline ilişkin dava konusu işlemde herhangi bir gerekçe belirtilmediği, Mahkeme'nin 27/03/2023 tarihli ara kararına davalı idarece verilen cevapta ise, dava konusu ihaleye sadece iki isteklinin katılması, isteklilerden sadece birinin teklif sunması, teklif edilen kira bedelinin takdir edilen bedelin çok üzerinde olması nedeniyle ihale konusu alanda yürütülen faaliyetin aynı kalitede ve verimle devam ettirilemeyeceğinin, bu hâliyle ihaleden beklenen kamu yararının sağlanmadığının belirtildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, her ne kadar davalı idare tarafından "ihale konusu alanda yürütülen faaliyetin aynı kalitede ve verimle devam ettirilemeyeceği gerekçesiyle ihalenin iptal edildiği" ileri sürülmüş ise de, davalı idarece ihalenin iptal edilmesine gerekçe gösterilen sebeplerin somut bilgi ve belgelerle ortaya koyulamadığı göz önüne alındığında, dava konusu ihalenin iptalini gerektirecek hukuken geçerli, somut verilere dayalı bir neden ortaya koyulmaksızın ihalenin onaylanmaması suretiyle iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.