“Belediyelerde Mali YönetimdenKurumsal Başarıya Giden Yol”

Ödeme emri belgesi düzenlemek ve ön mali kontrol yapmakla görevli gerçekleştirme görevlilerinin; harcama yetkililerinin yardımcıları veya hiyerarşik olarak en yakın üst kademe yöneticileri arasından belirlenmesi ve devlet memuru olması gerekmektedir. Sözleşmeli personelin gerçekleştirme görevlisi olmasına yasal bir engel bulunmamaktadır. Şirket personelinin gerçekleştirme görevlisi olarak görevlendirilmesi ise mümkün değildir.

Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün görüşü, belediyeler ile belediye şirketlerinin yeni şirket kurma, ortak olma ve hisse edinme işlemlerinde uygulanacak izin çerçevesini açıklamaktadır. Düzenleme, belirli işlemler için Cumhurbaşkanı izni aranacağını; sermaye işlemleri, birleşme ve faaliyet konusu değişikliklerinde ise işlem türüne göre farklı sonuç doğacağını ortaya koymaktadır. Belediyelerin karar organı kararı, ticaret sicili işlemleri ve şirket ana sözleşmesi bakımından süreci birlikte değerlendirmesi önem taşımaktadır.

Nüfusu 50 binin üzerindeki belediyelerde Gelirler Müdürlüğünün kurulması zorunlu hâle gelmiştir. Ancak bu düzenleme, mali hizmetler biriminin 5018 sayılı Kanundan doğan bütçe, muhasebe, kesin hesap, raporlama ve iç kontrol görevlerini ortadan kaldırmamaktadır. Görev paylaşımının teşkilat yönetmeliğinde açık biçimde düzenlenmesi; tahakkuk, tahsilat ve muhasebe süreçlerinde yetki karmaşasını önlemek açısından önem taşımaktadır.

Belediye başkan yardımcısı kadrosuna mevzuata uygun atanmış; bu kadroda en az altı ay görev yapmış; lisans mezunu ve 657 sayılı Kanunun 68/B maddesindeki hizmet süresi ile diğer özel şartları taşıyan personelin müdür unvanlı kadroya sınavsız, genel hükümler çerçevesinde atanabileceği sonucuna ulaşmıştır. Bu işlem zorunlu bir atama sonucu doğurmaz; nihai atama yetkisi ve takdiri idareye aittir.

İhale Teknik Şartnamelerinde; hakkedişlerde yapılabilecek hatalar ve yanlış uygulamalar nedeniyle, yükleniciye fazla ödenen miktarların yüklenicinin hak edişinden kesileceği, iş bitiminden sonra Sayıştay ve İçişleri Bakanlığı tarafından yapılan denetimlerde çıkarılacak fazla ve yanlış ödemelerin olması durumunda yüklenicinin o işe ait teminatından kesinti yapılacağı yönünde düzenleme yapılamaz. Kesin teminatın gelir kaydedilebileceği hallerin mevzuatta sınırlı olarak belirlendiği ve yapılan düzenlemenin mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.. Bu şekilde düzenleme yapılan ihale Kamu İhale Kurumu tarafından iptal edilmiştir.

Aşırı düşük teklif incelemelerinde idari şartname ve teknik şartname düzenlemeleri uyarınca maliyet bileşenleri içerisinden teklifte önemli olanların belirsizlik içermeyecek şekilde tespit edilerek açıklama istenmesi gerekmektedir. İhaleye sunulan teklifler göz önünde bulundurularak yaklaşık maliyetin hatalı olduğuna ilişkin bir değerlendirme yapılamaz. Düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikteki hatalar ihalenin iptalini gerektirmez.

İş deneyim belgesinde benzer iş dışındaki unsurların bulunması halinde; belge tutarı, söz konusu kalemlere ilişkin tutarlar düşülmek suretiyle değerlendirilecektir. Bu değerlendirmeyi yapma görevi ise mevzuat uyarınca ihale komisyonuna ait olmakla birlikte, isteklilerin de bu hususa ilişkin e-teklif kapsamında ek bilgi olarak beyanda bulunma yükümlülüğü bulunmaktadır.

Meclis üyeleri ve idare personelinin il dışında eğitime katılması tasarruf genelgesine aykırılık oluşturur. Tasarruf genelgesi; belediye harcamalarında tasarruf sağlanması, bürokratik işlemlerin azaltılması ve kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanımına ilişkin olarak alınacak tedbirlerle ilgili disipliner bir düzenlemedir. Sayıştay, genelgeye aykırı yapılmış harcamaya ilişkin kamu zararı hesaplanmasının hukuken mümkün olmadığına karar vermiştir.

Belediyeler halka hizmet sunma noktasında; alt yapı işleri, park bahçe düzenlemeleri, kent temizliği, ulaşım hizmetleri, sosyal yardımlar, kültür organizasyonları ve sağlık hizmetleri gibi birbirinden çok farklı disiplin alanlarında vatandaşlara hizmet vermektedir. Bu hizmetler sunulurken belediye yönetimleri; hizmetin niteliği ve maliyeti, hizmet için gerekli olan organizasyon alt yapısı gibi kriterleri değerlendirerek, hizmeti ya kendi personeli ve ekipmanları ile gerçekleştirmekte ya da kanunda belirtilen ihale usulleri ile gördürmektedirler.

Bütçe içi işletmelerin muhasebe kayıtlarını Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile Mahalli İdareler Bütçe İçi İşletme Yönetmeliği hükümlerine göre tutulması gerekmekle beraber, belediyenin muhasebe hizmetlerini yürüten muhasebe yetkilisinin işletmenin de muhasebe yetkilisi olduğu, işletme hesabının muhasebe yetkilisi tarafından belediye kesin hesabına dâhil edilerek ilgili mercilere gönderilmesi gerekmektedir.

İmar planında yol olarak ayrılan alanların kamusal mallar olduğu ve asıl tahsis amacını engellememek kaydıyla geçici olarak pazar yeri kurulması haricinde planla özgülendiği amaca aykırı olarak sürekli kullanımı engeller şekilde tasarrufa konu olamaz.

Kamu kaynakları kullanılarak hediye verilmesi açıkça yasaklanmış olup, altın alımına ilişkin harcamalar temsil giderleri kapsamında da değerlendirilemez. Evlenen çiftlerin düğünlerinde takdim edilmek üzere alınan altın bedellerinin belediye bütçesinden ödenmesi hukuken mümkün değildir. Mevzuata aykırı olarak yapılan harcama nedeniyle oluşan kamu zararının harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinden faiziyle birlikte tahsil edilmesi gerekmektedir.

Belediyeler, mevzuatta belirtilen şartlarla spor kulüplerinin amatör spor faaliyetlerine ayni veya nakdî destek sağlayabilir. Buna karşılık profesyonel spor dallarına ve profesyonel sporculara herhangi bir ad altında kaynak aktarılması mümkün değildir. Belediye şirketlerinin spor kulüpleriyle yapacağı sponsorluk ve reklam sözleşmelerinde ise şirket menfaati, ticari karşılık ve basiretli tacir ilkesi esas alınmalıdır.

Belediye şirketinden doğrudan hizmet alımı kapsamında çalışan işçilere toplu iş sözleşmesi hükümlerinin dışında seyyanen zam yapılmasını ve bu tutarın belediye bütçesinden ödenmesini kamu zararı oluşturur. İmza ve görev bağlantısına göre belediye başkanı, başkan yardımcısı, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu doğmaktadır.

Sosyal devletin yereldeki yansıması olan sosyal belediyecilik, belediye sınırları içinde yaşayan tüm kesimlerin farklılıklarını ve dezavantajlarını göz önünde bulundurarak belediye hizmetlerinin bu kesimlere ulaşmasını sağlayan bir yaklaşımdır.

İdare tarafından geçmişe yönelik resen tarh edilen ilan ve reklam vergilerinde, geçmişte reklam faaliyetinin yapıldığının ispatı hususunda yoklama tutanaklarında somut bir tespit bulunmasa dahi; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu 3/B maddesi vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu; yolundaki düzenleme uyarınca, bu muameleler (verilmiş beyannameler ve billboard alanları kiralama ihalesi sözleşme hükümleri) ispat olarak belirleyici olacağı kabul edilmelidir.

İstekliler tarafından teklif verme aşamasında, İhaleye Katılım Belgesi e-formlarında ilgili alana, teklif tarihinden geriye doğru üç iş günü içinde alınmış vergi borcu olmadığına ilişkin doğrulanabilir bir belgenin yüklenmesine imkân sağlanmasına yönelik düzenleme yapılmıştır.

Ecrimisil tutarının tespitinde; işgalcinin kullanım şekli, işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yerdeki emsal kira bedelleri veya ecrimisiller, bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulmalıdır. İşin ehli ve uzman kişilerden oluşturulan 3 kişilik komisyon ilgili kriterlere göre ecrimisil bedelini belirler.

İdarenin kendi görevleri arasında olan faaliyet raporunun hazırlanması işinin hizmet alımı yoluyla temin edilmesi yasal olarak mümkün değildir. Faaliyet raporunun mevzuata aykırı olarak hizmet alımı kapsamında satın alma ile temin edilmesi sonucu 5018 sayılı Kanunun 71. maddesi kapsamında kamu zararına sebebiyet verilmiştir. Oluşan kamu zararının harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinden faiziyle birlikte tahsil edilmesine karar verilmiştir.

Memurun ceza kanununa göre mahkum olması veya olmaması halleri disiplin cezasının uygulanmasına engel olamaz. Disiplin amirleri, memurların disipline aykırı davranışlarını öğrendikleri tarihten itibaren ilgili mevzuatında belirtilen süreler içinde disiplin soruşturmasını başlatmak ve gerekli cezayı uygulayarak disiplin cezası verme yetkisinin zamanaşımına uğramasını önlemek zorundadır.

Çevre temizlik vergisi uygulaması ve hesaplanmasında esas teşkil edecek göstergeler Belediye Gelirleri Kanunu ve 2005/9817 Bakanlar Kurulu Kararı ile hüküm altına alınmıştır. Kanun, mahallin sosyal ve ekonomik farklılıkları ile büyüklüklerini de dikkate alarak binaların hangi dereceye gireceğine yönelik belediye meclisine derece belirleme yetkisi vermişken, bina grupları üzerinde herhangi bir tespit yapma yetkisi vermemektedir.

Belediyeler, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlayabilirler. Muhtarlıklara yardım ve destek sağlanması amacıyla nakdi ödeme yapılamaz. Muhtarlıkların su, elektrik, doğalgaz, telefon faturaları, kira bedelleri, kırtasiye giderleri gibi ihtiyaçlarına ilişkin giderleri, mevzuatta belirtilen usullere göre yapılması mümkündür.