Kayyum Ataması Anayasaya Aykırılık Nedeniyle İptal Edildi..!
Karar İçeriği
Davacı tarafından, Van ili, Bahçesaray ilçesi Belediye Başkanı olarak görev yapmakta iken Van, 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 2022/196 esas sayılı dosyası kapsamında "PKK/KCK silahlı terör örgütüne üye olmamak ile birlikte terör örgütü adına suç işlemek" suçundan 3 yıl 1 ay 15 gün hapis cezası alması ve Van 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2023/130 esas sayılı dosyası kapsamında "PKK/KCK silahlı terör örgütünün propagandasını yapmak" suçundan yargılamasının devam etmesi nedeniyle Anayasa'nın 127. maddesi ile 5393 sayılı Belediye Kanununun 47. maddesi gereğince görevden uzaklaştırılmasına ilişkin İçişleri Bakanlığının 29. 1 1.2024 tarihli işleminin iptali istemiyle açılan davada;
"Uyuşmazlıkta, davacı hakkında görevden uzaklaştırma tedbirinin uygulanmasının gerekçesi olarak gösterilen Van 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 28/11/2024 tarih ve E:2022/196, K:2024/223 sayılı kararında davacı hakkında yapılan değerlendirmede, "Dosya içerisindeki bilirkişi raporu, tutanaklar gibi belgeler ve sanıkların kısmen ikrar içeren beyanlarından, sanıkların PKK'nın çağrısı üzerine ülkemizin bazı şehirlerinde ilan edilen öz yönetim açıklamasına destek ve hendek operasyonlarına karşı durmayı içeren basın açıklamasına katıldıkları sabit görülmüş olup söz konusu açıklamanın yapıldığı tarihten önceki gün basın açıklamasına ilişkin bildirinin içeriğiyle birlikte dağıtılması hususu gözetildiğinde sanıkların bahse konu açıklamanın içeriğini bilmeden katılmış olmasının hayatın olağan akışına uygun olmayacağı değerlendirilmiştir.
24.12.2015 tarihinde Bahçesaray ilçesinde gerçekleştirilen ülkenin birçok şehrinde yapılan öz yönetim ilanlarına destek ve hendek operasyonlarına karşı çıkma konulu basın açıklamasına katılmak..." gerekçesiyle davacının silahlı terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işlemek suçundan dolayı neticeten 3 yıl 1 ay 15 gün hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar verildiği, Van 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2023/130 esas sayılı dosyasında ise davacı hakkında "PKK/KCK silahlı terör örgütünün propagandasını yapmak" suçundan dolayı yargılamanın devam ettiği görülmektedir.
Bu noktada, davacıya isnat edilen yukarıdaki fiillerin göreviyle ilgili olup olmadığı hususu ortaya konulmalıdır. Benzer nitelikteki uyuşmazlıkta görevden uzaklaştırma işleminin tesis edilmesine dayanak fiillerin göreviyle ilgili olup olmadığıyla ilgili değerlendirme içeren Danıştay 8. Dairesinin 08/04/2019 tarih ve E:2013/3714, K:2019/2740 sayılı kararında, "Olayda davacı tarafindan, isnat edilen suçun görevle ilgili bir suç olmadığı belirtilerek, kararın bozulması istenilmiş ise de; kamu görevine girmeye engel durumlar arasında sayılan terör örgütü üyeliği suçunun önemi ve niteliği dikkate alındığında, belirtilen suçun görevle ilgili bir suç olduğu değerlendirilmekle, Kamunun selameti açısından görevden uzaklaştırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamakta olup; davanın reddine ilişkin mahkeme kararında hukuki isabetsizlik görülmemiştir"; Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesinin 17/11/2022 tarih ve E:2022/968, K:2022/479 sayılı kararında, "...davacıya isnat edilen suçların hükmüne yer verilmiştir. Anayasanın 2. maddesinde belirtilen Hukuk devletinin gereklerinden biri de idarenin Kanuniliği ilkesidir. İdari işlemlerin yasal dayanağının olması "Kanuni idare" ilkesinin sonucudur. Bu sebeple, idarenin yasal dayanağı bulunmayan veya yasalarda belertileni aşan bir yetkiyi kullanması olanaklı değildir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının Van ili, Bahçesaray ilçesi Belediye Başkanı olarak görev yapmakta iken Van, 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 2022/196 esas sayılı dosyası kapsamında "PKK/KCK silahlı terör örgütüne üye olmamak ile birlikte terör örgütü adına suç işlemek" suçundan 3 yıl 1 ay 15 gün hapis cezası alması ve Van 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2023/130 esas sayılı dosyası kapsamında "PKK/KCK silahlı terör örgütünün propagandasını yapmak" suçundan yargılamasının devam etmesi nedeniyle 29.11.2024 tarihli İçişleri Bakanı oluruyla geçici bir tedbir olarak görevden uzaklaştırılmasına karar verildiği, anılan işlemin iptali istemiyle de bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda, davacının görevden uzaklaştırılmasına gerekçe gösterilen kovuşturmanın ve soruşturmanın içerdiği suçun (PKK/KCK Silahlı Terör Örgütüne üye olmamak ile birlikte terör örgütü adına suç işlemek ve terör örgütünün propagandasını yapmak) ağırlığı konusunda tereddüt olmamakla birlikte, söz konusu soruşturmada belirtilen suçun doğrudan davacının göreviyle ilgili olduğuna dair (örn. görevin terör örgütü amaçları doğrultusunda kullanılması) herhangi bir bilgi belgenin sunulmadığı görülmektedir.
Diğer bir ifadeyle yasa ve Anayasa hükmüne göre, mahalli idarelerin seçilmiş organlarının görevden uzaklaştırılabilmesi için, haklarında yürütülen soruşturma/kovuşturmanın görevleriyle ilgili bir suç nedeniyle açılmış olması gerekmektedir. Görevleriyle doğrudan ilişkilendirilmeyen suçun ağırlığı dikkate alınarak tesis edilen işlemlerin Anayasa hükümlerinden dayanak aldığından bahsedilemez.
Davacı hakkında görevleri ile ilgili bir suç sebebi ile adli bir soruşturma veya kovuşturma açılmadığı, bu haliyle Anayasanın 127. maddesinin 4. fıkrası ile Belediye Kanunu'nun 47. maddesinde belirtilen şartlarının gerçekleşmediği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacının göreviyle ilgili olmayan adli kovuşturma ve soruşturma nedeniyle görevden uzaklaştırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki ilk derece mahkeme kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Diğer taraftan, dava konusu işlemin dayanağı olan Van, 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 2022/196 esas sayılı dosyası kapsamında "PKK/KCK silahlı terör örgütüne üye olmamak ile birlikte terör örgütü adına suç işlemek" suçundan 3 yıl lay 15 gün hapis cezasının, Anayasa Mahkemesince "silahlı terör örgütüne üye olmamakla birlikte terör örgütü adına suç işlemek" suçuna ilişkin düzenleme Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmesi nedeniyle, Van Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesince kaldırılarak davacının beraatine karar verildiği, Van 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2023/130 esas sayılı dosyasında yargılamanın devam ettiği görülmektedir
Açıklanan nedenlerle, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, Van 5. İdare Mahkemesi'nin 29/04/2025 tarih ve E:2024/1790, K:2025/1025 sayılı kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, davacı tarafından karşılan ve aşağıda dökümü yapılan ilk derece ve istinaf aşamasına ait toplam 6.986,60-TL yargılama gideri ile karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalı idare tarafından davacıya ödenmesine, artan posta avansının talep edilmemesi halinde kararın kesinleşmesini takiben Mahkemesince ilgilisine iadesine, kararın taraflara tebliğine, 2577 sayılı Kanunun 46. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 30 gün içerisinden Danıştay nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, 31/12/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.