Şirket ve BİT Mevzuatı

Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün görüşü, belediyeler ile belediye şirketlerinin yeni şirket kurma, ortak olma ve hisse edinme işlemlerinde uygulanacak izin çerçevesini açıklamaktadır. Düzenleme, belirli işlemler için Cumhurbaşkanı izni aranacağını; sermaye işlemleri, birleşme ve faaliyet konusu değişikliklerinde ise işlem türüne göre farklı sonuç doğacağını ortaya koymaktadır. Belediyelerin karar organı kararı, ticaret sicili işlemleri ve şirket ana sözleşmesi bakımından süreci birlikte değerlendirmesi önem taşımaktadır.

Belediye şirketinden doğrudan hizmet alımı kapsamında çalışan işçilere toplu iş sözleşmesi hükümlerinin dışında seyyanen zam yapılmasını ve bu tutarın belediye bütçesinden ödenmesini kamu zararı oluşturur. İmza ve görev bağlantısına göre belediye başkanı, başkan yardımcısı, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu doğmaktadır.

Belediyeler halka hizmet sunma noktasında; alt yapı işleri, park bahçe düzenlemeleri, kent temizliği, ulaşım hizmetleri, sosyal yardımlar, kültür organizasyonları ve sağlık hizmetleri gibi birbirinden çok farklı disiplin alanlarında vatandaşlara hizmet vermektedir. Bu hizmetler sunulurken belediye yönetimleri; hizmetin niteliği ve maliyeti, hizmet için gerekli olan organizasyon alt yapısı gibi kriterleri değerlendirerek, hizmeti ya kendi personeli ve ekipmanları ile gerçekleştirmekte ya da kanunda belirtilen ihale usulleri ile gördürmektedirler.

Bütçe içi işletmelerin muhasebe kayıtlarını Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile Mahalli İdareler Bütçe İçi İşletme Yönetmeliği hükümlerine göre tutulması gerekmekle beraber, belediyenin muhasebe hizmetlerini yürüten muhasebe yetkilisinin işletmenin de muhasebe yetkilisi olduğu, işletme hesabının muhasebe yetkilisi tarafından belediye kesin hesabına dâhil edilerek ilgili mercilere gönderilmesi gerekmektedir.

Belediye şirketlerinin temel iş ve işlemleri Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yürütülmektedir. Bu kanun pay sahiplerinin şirketten belli şartlarda borçlanabileceği zımni olarak ifade edilmiş, ancak şirketin başka şirketlere kazanç amacıyla borç verebileceğine ilişkin bir hükme yer verilmemiştir. Yürürlükteki yasal düzenlemeler gereği belediye şirketlerine kazan sağlamak, nakit akışını düzenlemek vs. gibi bir şekilde birbirlerine borç alıp veremezler.

Belediyelerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu şirketler, Kamu Haznedarlığı Yönetmeliği hükümlerine tabidir. Bu şirketler kendi bütçeleri ve tasarrufları altında bulunan her türlü mali kaynaklarını kamu sermayeli bankalarda değerlendirmekle yükümlü olup; yalnızca tahsilat, ödeme gibi işlemler için yönetmelik kapsamında olmayan bankalarla çalışabilirler.

Belediyelerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları şirketler Kamu İhale Kanunu kapsamındadır. Belediye şirketleri istisna kapsamında olmayan tüm alımlarını ihale usulleriyle veya şartları taşıması durumunda doğrudan temin yöntemiyle yapması gerekmektedir. Bahsi geçen yasal düzenlemelere uyulmaması şirket yöneticileri sorumluluk doğurur.

Doğrudan hizmet alım sözleşme tutarı; asgari İşçilik maliyeti, asgari işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan %4 sözleşme giderleri ve genel giderler, işçilikle bağlantılı ayni giderler, asgari işçilik maliyeti ve işçilikle bağlantılı ayni giderler toplamı üzerinden %7’ye kadar belirlenecek kâr, dâhil işçilik giderleri toplamını aşamaz. Asgari işçilik maliyeti kapsamında olmayan ve fiyat farkı olarak ödenmesi gereken toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan giderlerin, sözleşme ve genel giderler ile yüklenici karının hesabında dikkate alınmaması gerekmektedir.

Marmara Belediyeler Birliği tarafından hazırlanan “Belediye Şirketleri Eğitim Serisi”, belediyelerin doğrudan veya dolaylı olarak ortak oldukları şirketlerin hukuki, mali ve idari yapısını bütüncül bir yaklaşımla ele almaktadır. Eğitim serisinde belediye şirketlerinin kuruluş ve faaliyet esaslarından yönetim yapısına, mali süreçlerden denetim ve sorumluluk alanlarına kadar uygulamada önem taşıyan başlıklar sistematik biçimde değerlendirilmektedir.

Marmara Belediyeler Birliği tarafından hazırlanan “Belediye Şirketleri Eğitim Serisi”, belediyelerin doğrudan veya dolaylı olarak ortak oldukları şirketlerin hukuki, mali ve idari yapısını bütüncül bir yaklaşımla ele almaktadır. Eğitim serisinde belediye şirketlerinin kuruluş ve faaliyet esaslarından yönetim yapısına, mali süreçlerden denetim ve sorumluluk alanlarına kadar uygulamada önem taşıyan başlıklar sistematik biçimde değerlendirilmektedir.

Marmara Belediyeler Birliği tarafından hazırlanan “Belediye Şirketleri Eğitim Serisi”, belediyelerin doğrudan veya dolaylı olarak ortak oldukları şirketlerin hukuki, mali ve idari yapısını bütüncül bir yaklaşımla ele almaktadır. Eğitim serisinde belediye şirketlerinin kuruluş ve faaliyet esaslarından yönetim yapısına, mali süreçlerden denetim ve sorumluluk alanlarına kadar uygulamada önem taşıyan başlıklar sistematik biçimde değerlendirilmektedir.

Marmara Belediyeler Birliği tarafından hazırlanan “Belediye Şirketleri Eğitim Serisi”, belediyelerin doğrudan veya dolaylı olarak ortak oldukları şirketlerin hukuki, mali ve idari yapısını bütüncül bir yaklaşımla ele almaktadır. Eğitim serisinde belediye şirketlerinin kuruluş ve faaliyet esaslarından yönetim yapısına, mali süreçlerden denetim ve sorumluluk alanlarına kadar uygulamada önem taşıyan başlıklar sistematik biçimde değerlendirilmektedir.