Gelir Mevzuatı

Nüfusu 50 binin üzerindeki belediyelerde Gelirler Müdürlüğünün kurulması zorunlu hâle gelmiştir. Ancak bu düzenleme, mali hizmetler biriminin 5018 sayılı Kanundan doğan bütçe, muhasebe, kesin hesap, raporlama ve iç kontrol görevlerini ortadan kaldırmamaktadır. Görev paylaşımının teşkilat yönetmeliğinde açık biçimde düzenlenmesi; tahakkuk, tahsilat ve muhasebe süreçlerinde yetki karmaşasını önlemek açısından önem taşımaktadır.

İdare tarafından geçmişe yönelik resen tarh edilen ilan ve reklam vergilerinde, geçmişte reklam faaliyetinin yapıldığının ispatı hususunda yoklama tutanaklarında somut bir tespit bulunmasa dahi; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu 3/B maddesi vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu; yolundaki düzenleme uyarınca, bu muameleler (verilmiş beyannameler ve billboard alanları kiralama ihalesi sözleşme hükümleri) ispat olarak belirleyici olacağı kabul edilmelidir.

Çevre temizlik vergisi uygulaması ve hesaplanmasında esas teşkil edecek göstergeler Belediye Gelirleri Kanunu ve 2005/9817 Bakanlar Kurulu Kararı ile hüküm altına alınmıştır. Kanun, mahallin sosyal ve ekonomik farklılıkları ile büyüklüklerini de dikkate alarak binaların hangi dereceye gireceğine yönelik belediye meclisine derece belirleme yetkisi vermişken, bina grupları üzerinde herhangi bir tespit yapma yetkisi vermemektedir.

Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır. Sorumlulukların görev ve unvan bazında dağılımı farklılıklar göstermektedir.

İdari para cezalarının düzenlendiği kanunlarda, cezaya muhatap olan kişilerin ölümü halinde idari para cezalarının mirası reddetmemiş mirasçılarından takip edilip edilmeyeceği yönünde ayrıca bir hüküm bulunmaması nedeniyle, Anayasanın 38. maddesinde yer verilen “Cezaların Şahsiliği” ilkesi gereğince, bu idari para cezalarının cezasının mirasçılarından tahsil edilmesinin mümkün olmayıp, tahsilinden vazgeçilmesi gerekmektedir.

3194 sayılı İmar Kanunu, 5326 Kabahatler Kanunu’na göre verilen para cezaları başta olmak üzere belediyece verilen para cezalarına gecikme zammı veya gecikme faizi uygulanmaması gerekmektedir. Belediyelerin vergi ve harçları 6183 sayılı Kanun hükümlerine tabi olup, ödeme süresinde ödenmeyen kısmına vadenin bitim tarihinden itibaren her ay için ayrı ayrı Cumhurbaşkanınca belirlenecek oranda gecikme zammı uygulanır.

Meskenin kullanış tarzının işyeri olarak değiştirilmesi, vergi değerini değiştiren sebep olduğundan mükelleflerin söz konusu değişiklik için ilgili belediyeye bildirim vermesi gerekmekte olup bu gayrimenkulün satışa konu olması halinde ise satışın yapıldığı yıl ile geçmiş yıllara ait ödenmemiş emlak vergisinin ödenmesinden alıcı ve satıcılar müteselsilen (birlikte) sorumludur.

İlan ve reklam işini yapanlarca ilan veya reklamın yapıldığı ayı takip eden ayın 20. günü akşamına kadar beyanname verilir. Bu süreler geçtikten sonra verilen beyannamelerde ilgili mükellefe; birinci derece usulsüzlük cezası ile vergi ziyaı cezasının karşılaştırılarak miktar itibarıyla fazla olan ceza kesilir.

Belediye alacaklarının süresinde tahsil edilmeyip, zamanaşımına uğratılması kamu zararına neden olur.Sayıştay, kamu zararından belediye başkanı ve mali hizmetler müdürünün birlikte sorumlu olduğuna ve bu tutarın faiziyle birlikte belediye başkanı ve mali hizmetler müdüründen tahsil edilmesi gerektiğine karar vermiştir. Belediyenin hak ve menfaatlerini korumak ile gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek belediye başkanının görev ve yetkisindedir. İdare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacakların takip ve tahsil işlemlerini yürütmek, mali hizmetler biriminin sorumluluğundadır. Bu görevlerin gerektiği gibi ifa edilmemesi ilgililerine sorumluluk doğurmuştur.

Maaş ödeyemeyen belediyeler, çöpleri toplayamayan belediyeler, sürekli haciz-icra gelen belediyeler, bütçesinin büyük kısmını arsa satarak finanse eden belediyeler, sürekli kredi çekerek nakit akışı sağlamaya çalışan belediyeler, yatırım yapmak bir kenara dursun geleneksel belediyecilik hizmetlerini yerine getiremeyen belediyeler… Mali yönetim politikası olmayan, kurumlarını günümüz ekonomik gelişmelerine göre konumlandırmayan, gelir artış ve mali disiplin çalışmalarını göz ardı ederek plansız harcamalar yapan ve borç batağında olan belediyeler…

Kamu alacağının takip süreçleri 6183 sayılı Kanun kapsamında yürütülmektedir. Vadesi geçmiş borcu bulunan mükelleflere dair işletilmesi gereken temel işlem adımları; Ödeme emrinin düzenlenmesi, tebliğ edilmesi, haciz varakası düzenlenmesi, malvarlığı araştırması yapılmasıdır. Fiili duruma göre, banka haczi, taşıt haczi, gayrimenkul haczi yapılabilir. Sıralı temel işlemlerin yapılmaması; zaman aşımı, kamu zararı gibi sonuçlar doğurarak ilgililerine sorumluluk doğurur.

“Bir ülkeye gerçek demokrasi; neye ne kadar vergi ödediğini bilen, bunun farkında olan, ödediği her kuruş verginin peşine düşen, nerelere harcandığının hesabını soran bir toplum ile gelecektir. Aksi halde halk ağır vergiler altında ezilmeye, vergi yükü de artmaya devam edecektir.” Dr. Ozan BİNGÖL Vergi Uzmanı

Günümüzde belediyeler, gerek sunmuş oldukları hizmet çeşitliliği, gerek ülke siyasetinin gidişatını belirlemedeki etkisi, gerekse de sahip oldukları bütçe büyüklüğü açısından sıklıkla tartışma konusu olmaktadırlar. Bu yazı dizimizde, vatandaşın doğumundan ölümüne kadar hizmet veren ve neredeyse günün her saat ve anında hizmetleriyle halka dokunan belediyelerin; gelir, harcama ve bütçe dengeleri ele alacak ve iyi bir uygulama süreciyle mali darboğazda olan belediyelere gelir artışı ve mali disiplininin sağlanması açısından reçete niteliğinde olacak bir süreci sizlerle paylaşmış olacağız.