Belediye Başka Kuruma Tahsis Etmek İçi Taşınmaz Kiralayabilir mi?

Olay ve Kamu Zararı

Belediye Meclisinin kararıyla özel mülkiyette bulunan bir daire belediye bütçesinden kiralanmış ve Kaymakamlık hizmetlerinde kullanılmak üzere Kaymakamlığa tahsis edilmiştir. İncelemede taşınmazın konut niteliğinde bulunduğu, kira sözleşmesinde konuta özgü demirbaşların yer aldığı ve fiilen kamu konutu olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. Tahsis talebinde kullanım amacı ayrıntılı biçimde belirtilmemiş, yalnız “Kaymakamlık hizmetlerinde kullanılmak üzere” ifadesine yer verilmiştir. Sayıştay, belediyenin başkasına ait taşınmazı kiralayarak üçüncü bir kamu idaresine tahsis etmesini hukuken mümkün görmemiştir. Bu işlem nedeniyle 66.099,17 TL kamu zararının tazminine hükmedilmiştir.

Daire Kararı

141 sayılı İlamın 2’nci maddesiyle kira bedelinin kamu zararı olduğuna karar verilmiştir. İlk temyiz sürecindeki karar metinlerinde hukuka aykırı işlemin ödeme aşamasında Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlileri, kararın kaynağı olan meclis işlemi yönünden ise ilgili Belediye Meclisi üyeleri bakımından sorumluluk değerlendirmesine konu edildiği görülmektedir. Emlak ve İstimlak Müdürlüğünün kiralama, tahsis ve kira ödemesinin takibindeki rolü de sorumluluk değerlendirmesinde esas alınmıştır. Önceki Temyiz Kurulu kararları Daire tazmin hükmünü tasdik etmiştir.

Temyiz Talebi

Karar düzeltme başvurusunda, Kaymakamlığın sosyal sorumluluk ve koruyucu destek projeleri yürüttüğü, taşınmazın kimsesiz çocuklara yönelik faaliyetlerde kullanılmasının mümkün olduğu ileri sürülmüştür. Tahsis talebinin kamu hizmetine yönelik olduğu ve belediyenin başka bir kamu kurumuna destek sağlama yetkisinin bulunduğu savunulmuştur. Ayrıca önceki yargılama sürecinde usule ilişkin bazı itirazlar ileri sürülerek hukuki dinlenilme hakkının ihlal edildiği iddia edilmiştir. Bu gerekçelerle tazmin hükmünün kaldırılması ve önceki tasdik kararlarının düzeltilmesi istenmiştir.

Temyiz Kurulunun Değerlendirmesi ve Kararı

Temyiz Kurulu, 5018 sayılı Kanun ve 5393 sayılı Belediye Kanunu uyarınca tahsise konu taşınmazın öncelikle belediyenin kendi mülkiyetinde bulunması gerektiğini değerlendirmiştir. Başka bir kişiden kiralanan taşınmazın, hangi kamu yararı gerekçesi ileri sürülürse sürülsün, başka bir kamu idaresine tahsis edilmek üzere kiralanmasının mevzuata uygun olmadığı belirtilmiştir. Bunun yanında tahsis edilen taşınmazın amacı dışında kullanılamayacağı ve kamu kurumlarına yapılan tahsislerin kamu konutu veya sosyal tesis kullanımına dönüştürülemeyeceği vurgulanmıştır. Dosyada taşınmazın sosyal proje kapsamında kullanılacağına ilişkin tahsis tarihinde mevcut açık ve somut bir belge bulunmadığı görülmüştür. Kurul, ihtimale dayalı kullanım gerekçelerinin sonradan hukuki dayanak oluşturamayacağını kabul etmiştir. Usule ilişkin itirazlar da yerinde görülmemiştir. Sonuçta 03.02.2021 tarihli tasdik kararlarının düzeltilmesine mahal olmadığına karar verilmiş ve tazmin sorumluluğu korunmuştur.

Mevzuat Analizi

5018 sayılı Kanun’un 47’nci maddesi kamu idarelerinin kendi mülkiyetlerindeki taşınmazları birbirlerine tahsis edebilmesine imkân tanır. 5393 sayılı Kanun’un 75’inci maddesi de belediyelerin taşınmazlarını belirli şartlarla diğer kamu kurumlarına devretmesini, kiralamasını veya tahsis etmesini düzenler. Ancak bu yetki belediyeye, özel kişiden taşınmaz kiralayıp başka bir kamu kurumuna tahsis etme konusunda genel bir harcama yetkisi vermez. Ayrıca belediye tarafından kamu kurumuna tahsis edilen taşınmazın kamu konutu ve sosyal tesis olarak kullanılması açıkça sınırlandırılmıştır.

Sonuç ve Öneriler

Başka bir kamu kurumunun taşınmaz ihtiyacının belediye bütçesinden karşılanması gündeme geldiğinde işlemin hukuki dayanağı tahsis kararından önce belirlenmelidir. Belediye kendisine ait olmayan bir taşınmazı yalnız başka kuruma tahsis etmek amacıyla kiralamamalıdır. Kendi taşınmazı tahsis edilecekse kullanım amacı, süre ve tahsis koşulları meclis kararında açıkça gösterilmeli ve fiili kullanım düzenli kontrol edilmelidir. “Kamu hizmetinde kullanılacak” gibi genel ifadeler yerine somut hizmet amacı yazılmalıdır. Tahsis sonradan kamu konutu veya sosyal tesis kullanımına dönüşürse tahsis işlemi ve mali sonuçları yeniden değerlendirilmelidir.