Bakanlık Görüşleri

Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün görüşü, belediyeler ile belediye şirketlerinin yeni şirket kurma, ortak olma ve hisse edinme işlemlerinde uygulanacak izin çerçevesini açıklamaktadır. Düzenleme, belirli işlemler için Cumhurbaşkanı izni aranacağını; sermaye işlemleri, birleşme ve faaliyet konusu değişikliklerinde ise işlem türüne göre farklı sonuç doğacağını ortaya koymaktadır. Belediyelerin karar organı kararı, ticaret sicili işlemleri ve şirket ana sözleşmesi bakımından süreci birlikte değerlendirmesi önem taşımaktadır.

Belediyeler, mevzuatta belirtilen şartlarla spor kulüplerinin amatör spor faaliyetlerine ayni veya nakdî destek sağlayabilir. Buna karşılık profesyonel spor dallarına ve profesyonel sporculara herhangi bir ad altında kaynak aktarılması mümkün değildir. Belediye şirketlerinin spor kulüpleriyle yapacağı sponsorluk ve reklam sözleşmelerinde ise şirket menfaati, ticari karşılık ve basiretli tacir ilkesi esas alınmalıdır.

Nüfusu 50 binin üzerindeki belediyelerde Gelirler Müdürlüğünün kurulması zorunlu hâle gelmiştir. Ancak bu düzenleme, mali hizmetler biriminin 5018 sayılı Kanundan doğan bütçe, muhasebe, kesin hesap, raporlama ve iç kontrol görevlerini ortadan kaldırmamaktadır. Görev paylaşımının teşkilat yönetmeliğinde açık biçimde düzenlenmesi; tahakkuk, tahsilat ve muhasebe süreçlerinde yetki karmaşasını önlemek açısından önem taşımaktadır.

Belediye başkan yardımcısı kadrosuna mevzuata uygun atanmış; bu kadroda en az altı ay görev yapmış; lisans mezunu ve 657 sayılı Kanunun 68/B maddesindeki hizmet süresi ile diğer özel şartları taşıyan personelin müdür unvanlı kadroya sınavsız, genel hükümler çerçevesinde atanabileceği sonucuna ulaşmıştır. Bu işlem zorunlu bir atama sonucu doğurmaz; nihai atama yetkisi ve takdiri idareye aittir.

Memurun ceza kanununa göre mahkum olması veya olmaması halleri disiplin cezasının uygulanmasına engel olamaz. Disiplin amirleri, memurların disipline aykırı davranışlarını öğrendikleri tarihten itibaren ilgili mevzuatında belirtilen süreler içinde disiplin soruşturmasını başlatmak ve gerekli cezayı uygulayarak disiplin cezası verme yetkisinin zamanaşımına uğramasını önlemek zorundadır.

Bütçe içi işletmelerin muhasebe kayıtlarını Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile Mahalli İdareler Bütçe İçi İşletme Yönetmeliği hükümlerine göre tutulması gerekmekle beraber, belediyenin muhasebe hizmetlerini yürüten muhasebe yetkilisinin işletmenin de muhasebe yetkilisi olduğu, işletme hesabının muhasebe yetkilisi tarafından belediye kesin hesabına dâhil edilerek ilgili mercilere gönderilmesi gerekmektedir.

İmar planında yol olarak ayrılan alanların kamusal mallar olduğu ve asıl tahsis amacını engellememek kaydıyla geçici olarak pazar yeri kurulması haricinde planla özgülendiği amaca aykırı olarak sürekli kullanımı engeller şekilde tasarrufa konu olamaz.

İhale Komisyonu, ihale yetkilisi, biri başkan olmak üzere, ikisinin ihale konusu işin uzmanı olması şartıyla, ilgili idare personelinden en az dört kişinin ve muhasebe veya malî işlerden sorumlu bir personelin katılımıyla kurulacak en az beş ve tek sayıda kişiden oluşur. Gerekli incelemeyi yapmalarını sağlamak amacıyla ihale işlem dosyasının birer örneği, ilân veya daveti izleyen üç gün içinde ihale komisyonu üyelerine verilir.

Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır. Sorumlulukların görev ve unvan bazında dağılımı farklılıklar göstermektedir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu ve bu Kanuna uygun olarak yayımlanan Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ile kamu zararlarının takibi ve tahsiline ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir. 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde; “kamu zararı, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlanmıştır.

İdari para cezalarının düzenlendiği kanunlarda, cezaya muhatap olan kişilerin ölümü halinde idari para cezalarının mirası reddetmemiş mirasçılarından takip edilip edilmeyeceği yönünde ayrıca bir hüküm bulunmaması nedeniyle, Anayasanın 38. maddesinde yer verilen “Cezaların Şahsiliği” ilkesi gereğince, bu idari para cezalarının cezasının mirasçılarından tahsil edilmesinin mümkün olmayıp, tahsilinden vazgeçilmesi gerekmektedir.

3194 sayılı İmar Kanunu, 5326 Kabahatler Kanunu’na göre verilen para cezaları başta olmak üzere belediyece verilen para cezalarına gecikme zammı veya gecikme faizi uygulanmaması gerekmektedir. Belediyelerin vergi ve harçları 6183 sayılı Kanun hükümlerine tabi olup, ödeme süresinde ödenmeyen kısmına vadenin bitim tarihinden itibaren her ay için ayrı ayrı Cumhurbaşkanınca belirlenecek oranda gecikme zammı uygulanır.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında satışa ilişkin ihalelerde ödemeler, yalnızca peşin olarak yapılabilir. Öte yandan belediyelerin; düzenli kentleşmeyi sağlamak, beldenin konut, sanayi ve ticaret alanı ihtiyacını karşılamak amacıyla 5393 sayılı Kanun’un 69. maddesi kapsamında konut, toplu konut ve iş yeri yapma ve satma yetkileri bulunmaktadır. Belediyeler bu satışlarını taksite yapılabilirler.

Belediyelerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu şirketler, Kamu Haznedarlığı Yönetmeliği hükümlerine tabidir. Bu şirketler kendi bütçeleri ve tasarrufları altında bulunan her türlü mali kaynaklarını kamu sermayeli bankalarda değerlendirmekle yükümlü olup; yalnızca tahsilat, ödeme gibi işlemler için yönetmelik kapsamında olmayan bankalarla çalışabilirler.

Belediyenize memur, sözleşmeli personel, sürekli işçi ve geçici işçi alımlarında personel giderlerinin, belediyenizin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşmaması, şirket işçisi alımlarında ise; şirket personel giderleri de dahil edilerek hesaplanan personel giderlerinin en son yıl gerçekleşen bütçe gelirlerine yeniden değerleme oranı uygulanmak suretiyle bulunan tutarın yüzde kırkını aşmaması gerekmektedir.

İşletme adının veya ticaret unvanının değişmesi durumunda ruhsat dosyasında bulunan bilgi ve belgeler esas alınarak ruhsat yenilemesi yapılması, diğer taraftan iş yerinin aynı belediye sınırları içinde veya diğer yetkili idareler sınırları içine nakli (fiilen taşınması) halinde iş yeri için yeniden ruhsat düzenlenmesi ve yeniden ruhsat düzenlenirken ilgili mevzuat hükümlerinin aranması gerekir.

Memurlar, belediye, il özel idaresi ve mahalli idare birliklerinin iştiraki olan şirketlerde, kurumlarını temsilen görev alabilir, yönetim ve denetim kurulu üyesi olabilirler. Sürekli işçiler ise sermaye miktarına bakılmaksızın belediyelerin kurdukları şirketlerde geçici dahi olsa görevlendirilmezler.

Zabıtalar tarafından trafik suç ve ceza tutanağı düzenlenemez, plakaya ceza yazılamaz. Bu görevler İçişleri Bakanlığının yetkili birimince yürütülmekte olup, yetkileri belediye zabıtasına devredilemez. Ancak Zabıtalar 5326 sayılı Kabahatler Kanunu kapsamında; meydan, cadde, sokak veya yayaların gelip geçtiği kaldırımları işgal eden taşıt sahiplerine, satıcılara vs. zabıta tarafından idari para cezası kesilebilir.

Belediye encümeni, belediye başkanının başkanlığında; il belediyelerinde ve nüfusu yüz binin üzerindeki belediyelerde, belediye meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği üç üye, malî hizmetler birim amiri ve belediye başkanının birim amirleri arasından bir yıl için seçeceği iki üye olmak üzere yedi kişiden, diğer belediyelerde ise; belediye meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği iki üye, malî hizmetler birim amiri ve belediye başkanının birim amirleri arasından bir yıl için seçeceği bir üye olmak üzere beş kişiden oluşur.