Alacaklarının Tahsilinde Hangi Süreçler İzlenmelidir?

Amasya Belediyesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporuna göre ilgili belediyenin gelirlere ilişkin olarak, izlenmesi gereken yasal süreçlerin tam olarak yerine getirilmediği görülmüştür.

Öncelikle amme borçlusuna bir “ihbarname” düzenlenir ve ihbarname tebliğ edildikten sonra 1 ay içinde ödeme yapılması istenir. Buna rağmen ödeme yapılmazsa borçluya 15 gün içinde borçlarını ödemesi veya mal bildiriminde bulunması için bir “ödeme emri” düzenlenerek tebliğ edilir. Düzenlenen ödeme emrinde kişiye, borcunu zamanında ödemez veya mal bildiriminde bulunmazsa borcunun cebren tahsil edileceği ve mal bildiriminde bulununcaya kadar 3 ayı geçmemek üzere hapis ile cezalandırılacağı, mal bildirimini gerçeğe aykırı surette yaptığı takdirde ise 3 aydan 1 yıla kadar hapis ile cezalandırılacağı bildirilir.

Ödeme emri üzerine hala ödeme yapılmamış ise “haciz varakası” düzenlenerek haciz işlemlerine başlanır. Bu kapsamda “mal varlığı araştırması” yapılır. Yapılan mal varlığı araştırmaları sonucunda adına trafik veya tapu sicil müdürlüklerinde araç ve/veya taşınmaz varlık tespit edilen yükümlüler hakkında, Kanun’un 84 ve 90’ıncı maddeleri uyarınca “satış işlemleri” nin başlatılması zorunludur.

....

Yapılan tüm bu işlemler neticesinde hala borçlu borcunu ödemiyor veya borçluya ulaşılamıyorsa artık idarenin yapması gereken, AATUHK’nin 110 ila 114'üncü maddelerde yazılı suçlar için alacaklı amme idaresinin o mahaldeki en büyük memuru (illerde vali, ilçelerde kaymakam) tarafından Cumhuriyet Savcılığına ihbar yükümlülüğünü yerine getirip bu alacakların artık Cumhuriyet Savcılığı tarafından takibini sağlamaktır.

AATUHK kapsamında takip edilecek olan bütün alacaklar için ödeme emri düzenlemek zorunludur. Aksi takdirde ödeme emri ile istenmeyen ve kesinleşmeyen bir kamu alacağının ilgilisinden cebri icra yolu ile tahsili hukuken mümkün olamayacaktır. Ödeme emrinin kesinleşmesi ile cebri icra işlemlerine başlanması için ise haciz varakasının düzenlenmesi gerekmektedir.

Bununla birlikte Kanun’da öngörülen satış işlemlerine zamanında başlanmaması ve komisyon kurulmaması halinde yapılan hacizler düşecektir. Haczin düşmesi ve zamanında kamu alacağının tahsil edilmemesi halinde ise idari, mali ve cezai yaptırımlar söz konusu olacaktır.

Yapılan incelemelerde, Kamu İdaresi tarafından alacaklara ilişkin AATUHK hükümlerinden sadece ödeme emri tebliğinin yapıldığı, bunun dışında “haciz varakası” düzenlenerek mevzuatta belirtilen sürecin işletilmediği tespit edilmiştir.

Kamu İdaresi cevabında, süreçle ilgili işlemlerde bundan böyle cebren takiple ilgili olarak ödeme emri tebliği sonrasında borcun ödenmemesi ve mal bildiriminde bulunulmaması durumunda haciz varakası düzenlenerek cebren takiple ilgili gerekli işlemler yapılarak takipli alacaklarda etkinlik sağlanacağı ifade edilmiştir.

Kamu İdaresince, gelirlerin tahsilatının sağlanması amacıyla mevzuatta belirtilen süreçlerin işletilmesi gerekmektedir.