Gelirler ve Mali Hizmetler Biriminin Görev Ayrımı Nasıl Yapılmalıdır?
Nüfusu 50 binin üzerindeki belediyelerde Gelirler Müdürlüğünün kurulması zorunlu hâle gelmiştir. Ancak bu düzenleme, mali hizmetler biriminin 5018 sayılı Kanundan doğan bütçe, muhasebe, kesin hesap, raporlama ve iç kontrol görevlerini ortadan kaldırmamaktadır. Görev paylaşımının teşkilat yönetmeliğinde açık biçimde düzenlenmesi; tahakkuk, tahsilat ve muhasebe süreçlerinde yetki karmaşasını önlemek açısından önem taşımaktadır.
Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü
Gelirler Müdürlüğü Zorunlu Bir Birimdir
12 Eylül 2025 tarihli düzenleme sonrasında, nüfusu 50 binin üzerinde olan belediyelerde Mali Hizmetler Müdürlüğü ile Gelirler Müdürlüğü zorunlu kurulacak birimler arasında sayılmıştır. Bu değişikliğin temel amacı, belediyelerin öz gelirlerini artırmak; tahakkuk ve tahsilat süreçlerini daha etkin izlemek ve gelir yönetiminde uzmanlaşmayı sağlamaktır.
Gelirler Müdürlüğünün görevleri, belediyenin teşkilat ve birim yönetmeliğinde açıkça gösterilmelidir. Belediye gelirlerinin tarh, tahakkuk, takip ve tahsilat süreçlerinin bu birim tarafından yürütülmesi mümkündür. Ancak görev devri yapılırken mali hizmetler biriminin kanundan kaynaklanan temel fonksiyonlarının korunması gerekir.
Mali Hizmetler Biriminin Kanuni Görevleri Devam Eder
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 60’ıncı maddesi uyarınca mali hizmetler birimi; bütçe hazırlanması, performans programı, muhasebe hizmetleri, kesin hesap, mali raporlama, faaliyet raporu ve iç kontrol alanlarında temel sorumluluğa sahiptir.
Bu nedenle Gelirler Müdürlüğünün kurulması, Mali Hizmetler Müdürlüğünü işlevsiz hâle getiren bir yapılanma olarak değerlendirilmemelidir. Gelir hizmetlerinin uzmanlaşmış ayrı bir müdürlük eliyle yürütülmesi mümkün olmakla birlikte, belediyenin mali yönetim bütünlüğünü sağlayacak koordinasyon mekanizmasının korunması gerekir. Özellikle bütçe kayıtları, muhasebe, kesin hesap ve mali raporlama görevleri bakımından görev, yetki ve sorumluluk sınırlarının yazılı olarak belirlenmesi önemlidir.
Muhasebe Yetkilisi ve Mutemet Uygulaması
Muhasebe yetkililiği, kadro veya unvandan bağımsız bir görevdir. Muhasebe işlemlerinden birinci derece sorumlu olan ve muhasebe hizmetlerini yürüten birimin yetkilisinin muhasebe yetkilisi olarak görevlendirilmesi gerekir. Harcama yetkilisi ile muhasebe yetkilisi görevi aynı kişide birleşemez.
Gelirler Müdürlüğünde görev yapan personel ise, gerekli görevlendirme yapılmak ve muhasebe yetkilisinin muvafakati alınmak şartıyla muhasebe yetkilisi mutemedi olarak çalışabilir. Bu kişiler, muhasebe yetkilisi adına tahsilat ve para ile ifade edilen değerlerin alınması, muhafazası veya gönderilmesi işlemlerini yürütür; doğrudan muhasebe yetkilisine karşı sorumludur.
Sonuç olarak belediyeler; Gelirler Müdürlüğünü öz gelirlerin artırılması ve tahsilat süreçlerinin güçlendirilmesi amacıyla yapılandırmalı, Mali Hizmetler Müdürlüğünün kanuni görev alanını ise korumalıdır. Sağlıklı bir uygulama için teşkilat yönetmeliği, görev dağılımı, yetki devri ve mutemet görevlendirmeleri birlikte değerlendirilmelidir.