Belediye Başka Kurum Personeline Ücretsiz Yemek Verebilir mi?
Belediye Meclisi kararıyla başka bir kamu kurumunda çalışan personele belediye bütçesinden ücretsiz yemek hizmeti verilmesi Sayıştay yargılamasına konu olmuştur. Belediye Meclisi üyeleri, kararın 5393 sayılı Kanun’un diğer kamu kurumlarıyla iş birliğine ilişkin hükümlerine dayandığını savunmuştur. Temyiz Kurulu, başka kurum personelinin kişisel yemek ihtiyacının belediyenin merkezî idareye sağlayabileceği ayni destek kapsamında değerlendirilemeyeceğini belirtmiştir.
Olay ve Kamu Zararı
Belediye Meclisi, başka bir kamu kurumunda görev yapan belirli sayıdaki personele 2022 yılı boyunca ücretsiz yemek verilmesine karar vermiştir. Yemek hizmeti belediyenin malzemeli yemek alımı sözleşmesi kapsamında sağlanmış ve maliyeti belediye bütçesinden karşılanmıştır. Teknik şartnamede belediye personeli dışındaki kişilerin yemek bedelini Mali Hizmetler Müdürlüğüne yatırarak hizmetten faydalanabileceği düzenlenmesine rağmen söz konusu personelden bedel alınmamıştır. Daire, tahsil edilmesi gereken yemek bedelinin tahsil edilmemesi nedeniyle kamu zararı oluştuğunu değerlendirmiştir.
Daire Kararı
Daire, ücretsiz yemek verilmesine ilişkin belediye meclisi kararını alan Belediye Meclisi Üyelerini kamu zararından sorumlu tutmuştur. Sorumluluk, doğrudan ücretsiz hizmet verilmesine yönelik meclis kararı ile oluşan kamu zararı arasındaki illiyet bağına dayandırılmıştır. Daire, başka kurum personelinin yemek giderinin belediye bütçesinden karşılanmasını 5393 sayılı Kanun ve Yiyecek Yardımı Yönetmeliği hükümlerine aykırı bulmuştur. Bu nedenle tazmin hükmü kurulmuştur.
Temyiz Talebi
Meclis üyeleri, talebin ilçedeki kamu kurumundan geldiğini ve belediyenin 5393 sayılı Kanun kapsamında diğer kamu kurumlarının ihtiyaçlarına destek verebileceğini ileri sürmüştür. İlgili personelin kendi kurumundan ayrıca yemek veya tayın bedeli alıp almadığını bilmelerinin mümkün olmadığını savunmuşlardır. Meclis kararının kamu hizmetinin desteklenmesi amacıyla alındığını ve kişisel bir menfaat sağlama kastı bulunmadığını belirtmişlerdir. Kamu zararının bulunmadığı ve sorumluluğun kendilerine yüklenemeyeceği gerekçesiyle tazmin hükmünün kaldırılmasını istemişlerdir.
Temyiz Kurulunun Değerlendirmesi ve Kararı
Temyiz Kurulu, 5393 sayılı Kanun’un belediyelere merkezî idareye ait asli görev ve hizmetlerin yürütülmesi için belirli ayni ihtiyaçları karşılama imkânı verdiğini kabul etmiştir. Ancak bu hükmün başka kurum personelinin kişisel yemek ihtiyacını ücretsiz karşılamayı kapsamadığı değerlendirilmiştir. Yiyecek Yardımı Yönetmeliği uyarınca başka kurum personelinin belediye yemek servisinden faydalanması halinde yemek bedelinin tamamının kendisinden alınması gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca ihale teknik şartnamesinde de belediye dışındaki kişilerin bedel ödeyerek yemek hizmetinden yararlanacağı açıkça düzenlenmiştir. Kurul, ücretsiz yemek verilmesini kararlaştıran Belediye Meclisi üyelerinin işlemle kamu zararı arasında doğrudan illiyet bağı bulunduğu sonucuna varmıştır. Temyiz itirazları reddedilmiş ve tazmin hükmü oy çokluğuyla tasdik edilmiştir. Böylece Dairenin Belediye Meclisi üyeleri hakkında kurduğu sorumluluk hükmü korunmuştur.
Mevzuat Analizi
5393 sayılı Kanun’un 75’inci maddesi belediyelere diğer kamu kurumlarıyla iş birliği yapma imkânı tanır; ancak bu hüküm diğer kurum personelinin bireysel sosyal giderlerini sınırsız biçimde belediye bütçesinden karşılamaya izin vermez. Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği, yemek hizmetinden yararlanan personel bakımından maliyetin hangi kurum bütçesinden ve hangi şartlarla karşılanacağını ayrıca düzenler. Belediye meclisinin karar alma yetkisi kanun ve yönetmelik sınırları içinde kullanılmalıdır. Meclis kararı, kanuna aykırı bir giderin hukuki dayanağı haline gelemez.
Sonuç ve Öneriler
Belediye Meclisine başka kamu kurumlarına destek verilmesine ilişkin teklif sunulurken yardımın kurumsal ihtiyaç mı yoksa personelin kişisel gideri mi olduğu ayrıştırılmalıdır. Yemek, ulaşım veya benzeri bireysel menfaatlerde özel mevzuat mutlaka kontrol edilmelidir. Meclis kararlarının mali sonucu olan işlemlerde hukuk ve mali hizmetler birimlerinden ön değerlendirme alınması yararlı olacaktır. Meclis üyeleri de kararlarının kamu zararı doğurabileceği durumlarda mali sorumlulukla karşılaşabileceklerini dikkate almalıdır. Özellikle ücretsiz hizmet kararlarında bedelin kimden ve hangi mevzuata göre karşılanacağı açıkça belirlenmelidir.