İş Yeri Kapatma Tehdidiyle Bağış İstenmesi İrtikap Suçunu Oluşturur mu?

Somut Olay ve İddialar

Suç tarihinde belediye başkanı olarak görev yapan sanık ile bazı belediye çalışanlarının, ilçede faaliyet gösteren bir gıda ve alışveriş merkezine son tüketim tarihi geçmiş ürün sattığı gerekçesiyle işyeri kapatma cezası uygulanacağına ilişkin belge tebliğ ettikleri ileri sürülmüştür.

İddiaya göre işyeri sahibine, işlem yapılmaması karşılığında bir spor kulübüne 5.000 TL bağış yapması gerektiği bildirilmiştir. Şikâyetçi, belediye çalışanlarından birinin kendisini belediye başkanına yönlendirdiğini ve daha sonra belediye başkanının danışmanıyla yaptığı görüşmede bağış talebiyle karşılaştığını belirtmiştir. Belediye başkanı ise işyeri hakkında kapatma cezası uygulanacağı konusunda bilgisinin bulunmadığını ve bu konuda kimseyle görüşmediğini savunmuştur.

Suçun Hukuki Niteliği

İcbar suretiyle irtikap yönünden tartışma, belediye başkanının makam ve yetkisini kullanarak işyeri sahibini spor kulübüne bağış yapmaya zorlayıp zorlamadığı üzerinde yoğunlaşmıştır. Rüşvet yönünden ise ilk derece mahkemesi mahkûmiyet kararı vermiş ve bu hüküm istinaf aşamasında da korunmuştur.

Mevzuat Analizi

Ceza mahkûmiyeti kurulabilmesi için isnat edilen fiilin sanık tarafından işlendiğinin her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delillerle ortaya konulması gerekir.

Yargıtay, belediye başkanının bağış talebine katıldığını doğrulayan kesin bir delil bulunmadığını değerlendirmiştir. Tanıklar ve diğer sanıklar belediye başkanının doğrudan bağış istediğini doğrulamamış; ayrıca belediye kayıtlarında işyerinde son tüketim tarihi geçmiş ürün bulunduğuna ilişkin bir tespit tutanağı ile işyerinin kapatılmasına ilişkin encümen kararının da bulunmadığı görülmüştür. Bu nedenle irtikap suçundan mahkûmiyet için gerekli ispat seviyesine ulaşılamadığı kabul edilmiştir.

Yargılama Süreci ve Verilen Kararlar

1. İlk Derece Mahkemesi: Belediye başkanı hakkında: İcbar suretiyle irtikap suçundan beraat, Rüşvet alma suçundan 3 yıl 4 ay hapis cezası vermiştir.

2. Bölge Adliye Mahkemesi: İrtikap suçundaki beraat kararını kaldırmış ve belediye başkanını: İcbar suretiyle irtikap suçundan 2 yıl 1 ay hapis cezasına mahkûm etmiştir. Rüşvet suçundan verilen 3 yıl 4 aylık hapis cezası yönünden ise ilk derece mahkemesi hükmü düzeltilerek istinaf başvurusu esastan reddedilmiş, yani mahkûmiyet korunmuştur.

3. Yargıtay: İcbar suretiyle irtikap: Yargıtay, belediye başkanının suçu işlediğini gösteren yeterli, kesin ve somut delil bulunmadığı gerekçesiyle 2 yıl 1 aylık mahkûmiyet hükmünü bozmuştur. Dosya yeniden karar verilmek üzere Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmiştir. Rüşvet alma: Rüşvet suçundan verilen 3 yıl 4 aylık hapis cezasına yönelik temyiz talebinin reddine ilişkin ek karar Yargıtay tarafından uygun bulunmuş ve ek karar onanmıştır.

Sonuç ve Değerlendirme

Kararın sonucunda irtikap suçundan verilen 2 yıl 1 aylık hapis cezası Yargıtay tarafından bozulmuştur. Yargıtay, belediye başkanının spor kulübüne bağış talebine katıldığını gösteren her türlü şüpheden uzak, kesin ve somut delil bulunmadığını değerlendirmiş ve dosyayı yeniden karar verilmek üzere Bölge Adliye Mahkemesine göndermiştir.

Buna karşılık rüşvet alma suçundan verilen 3 yıl 4 aylık hapis cezası yönünden temyiz isteminin reddine ilişkin karar Yargıtay tarafından onanmıştır. Dolayısıyla dosyada iki suç bakımından farklı sonuç ortaya çıkmıştır: irtikap mahkûmiyeti bozulmuş, rüşvet mahkûmiyeti yönünden ise Yargıtay aşamasındaki ret kararı korunmuştur.