Belediye Şirketi Yöneticisi Zimmet Suçundan Cezalandırılabilir mi?
Belediye şirketi yöneticilerinin şirket kaynaklarını usulsüz kullandığı iddiasında suçun doğrudan “zimmet” olarak nitelendirilmesi her durumda mümkün değildir. Yargıtay, belediye şirketi yöneticisi ve şirkete muhasebe hizmeti veren sanıklar hakkında verilen nitelikli zimmet mahkûmiyetlerini incelemiş; kamu görevlisi olmayan kişinin zimmet suçunun asli faili olamayacağını, fiilin koşulları varsa hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma veya zimmete iştirak kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Eksik bilirkişi incelemesi nedeniyle mahkûmiyet hükümleri bozulmuştur.
Yargıtay 5. CD E.2022/634 K.2022/13014
Olay ve İddia
Belediye şirketinin müdürü ile şirkete sözleşmeyle muhasebe hizmeti veren sanığın şirket kaynaklarını farklı işlemlerle zimmetlerine geçirdikleri iddia edilmiştir.
Dosyada belediye şirketi ile sanıkların şirketleri arasındaki cari hesaplar, akaryakıt ve kömür işlemleri, spor kulübüne bağış, taşınmaz satışları, 100.000 TL'lik para transferi ve taşınmaz satışından kaynaklandığı belirtilen 90.729,20 TL'lik alacak gibi çok sayıda mali işlem incelenmiştir.
İlk Derece Mahkemesi Kararı
Ağır Ceza Mahkemesi, sanıkların eylemlerini zincirleme nitelikli zimmet olarak değerlendirerek mahkûmiyet hükümleri kurmuştur.
Yayımlanan Yargıtay karar metninde sanıklara verilen sonuç hapis cezalarının yıl ve ay miktarları açık biçimde yer almamaktadır.
Mevzuat ve Hukuki Değerlendirme
Zimmet, özgü suç niteliğindedir ve asli failin kamu görevlisi olması gerekir.
Kamu görevlisi olmayan bir kişinin kamu görevlisinin işlediği zimmet suçuna katılması halinde, şartları varsa azmettiren veya yardım eden sıfatıyla sorumluluğu söz konusu olabilir.
Belediye şirketinde çalışan kişinin kamu görevlisi niteliğinde bulunmaması halinde, kendisine şirket ilişkisi nedeniyle teslim edilen malı amacı dışında kullanması hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma kapsamında değerlendirilebilir.
Yargıtay Kararı ve Gerekçesi
Yargıtay, hükme esas alınan bilirkişi raporunun her bir suçlama ve mali işlemi ayrı ayrı incelememesi nedeniyle yeterli olmadığını belirlemiştir.
Şirketin tüm defterleri, banka kayıtları, denetim belgeleri ve taraflar arasındaki hukuk davalarının temin edilerek özellikle Sayıştay alanında uzman yeni bir bilirkişi heyeti tarafından incelenmesi gerektiğine karar vermiştir.
Ayrıca kamu görevlisi olmayan kişinin zimmet suçundan doğrudan asli fail gibi cezalandırılmasını hukuka aykırı bulmuştur.
Yargılama Süreci ve Ceza Sonucu
İlk derece mahkemesi sanıklar hakkında nitelikli zimmet suçundan mahkûmiyet hükümleri kurmuştur. Ancak yayımlanan Yargıtay kararında sonuç hapis cezası miktarları açıklanmamaktadır.
Yargıtay mahkûmiyetleri bozmuş, yeni bir ceza vermemiştir. Yeniden yargılamada hem sanıkların kamu görevlisi statüsü hem de fiillerin zimmet, zimmete iştirak veya hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma kapsamında olup olmadığı yeniden değerlendirilecektir.
Belediye Şirketleri Açısından Önemi
Belediye şirketinde unvanın “müdür”, “genel müdür” veya “muhasebe sorumlusu” olması tek başına zimmet suçunun faili sayılmaya yeterli değildir.
Önce kişinin ceza hukuku açısından kamu görevlisi niteliğinde olup olmadığı ve malın kendisine hangi hukuki ilişki nedeniyle teslim edildiği belirlenmelidir.
Sonuç ve Öneriler
Belediye şirketlerinde para transferleri, cari hesap ilişkileri ve taşınmaz işlemleri kişi bazında izlenebilir olmalıdır. Ceza soruşturmasında şirket muhasebesinin tamamı incelenmeden yalnız birkaç hesaba dayanılarak suç vasfı belirlenmemelidir.